Üslubiyyat – Üslub haqqında

Üslub – dil vasitələrindən məqsədyönlü şəkildə istifadə üsuludur. Üslubları öyrənən dilçilik bölməsi üslubiyyat adlanır. Üslublar həm ümumi, ictimai baxımdan, həm də xüsusi, fərdi baxımdan özünü göstərir. Birinci halda, yəni ümumi, ictimai məzmun daşıdıqda funksional üslublar ortaya çıxır. Funksional üslublar milli ictimai təfəkkürün müxtəlif sahələrini əhatə edir, buna görə də bir

Oxumağı davam edin

Ahəng qanunu

Ahəng qanunu dilimizin əsas fonetik qanunudur. Sözdə qalın və ya incə saitlərin ahənginə, bir-birini izləməsinə ahəng qanunu deyilir. Ahəmg qanununa görə söz qalın saitli heca ilə başlayırsa, sonrakı hecalar da qalın saitli olur. Məsələn: ma-raq-lı-dır. Eyni hal incə saitlə başlanan sözlərə də aiddir. Məsələn: də-niz-çi-lər. Əsl Azərbaycan sözləri ahəng qanununa

Oxumağı davam edin

Qoşasaitli sözlərin yazılışı

Dilimizdə bəzi sözlər var ki, onlarda iki sait səsi ifadə edən hərflər yanaşı gəlir. Belə sözlər qoşasaitli sözlər adlanır. Bu tipli sözlərdəki sait qoşalığı ya iki eyni saitdən, ya da iki müxtəlif saitdən ibarət olur. Bu səbəbdən sözlərdəki sait qoşalığının iki növü fərqləndirilir. 1. Eyni sait qoşalığı 2. Müxtəlif sait

Oxumağı davam edin

Qaşasamitli sözlərin yazılışı və tələffüzü

Eynicinsli qoşa kk, pp və tt hərfləri ilə yazılan sözlərdə ikinci kar samit onun cingiltili qarşılığı kimi tələffüz olunur. Məsəslən: səkkiz – səkgiz, murəkkəb – mürəkgəb, tappıltı – tapbıltı, hoppanmaq – hopbanmaq, əlbəttə – əlbətdə və s. Eynicinsli qoşa qq hərfləri ilə yazılan sözlərdə birinci cingiltili samit onun kar qarşılığı

Oxumağı davam edin

Vurğu

Azərbaycan dilində vurğunun uç növü vardır: heca vurğusu, məntiqi vurğusu (söz vurğusu), həyəcanlı vurğusu. Sözdə hecalardan birinin o birinə nisbətən daha qüvvətlə deyilməsi heca vurğusu adlanır. Üzərinə vurgu düşən heca vurğulu heca adlanır. Dilimizdəki sözlərin çoxunda vurğu son hecadakı sait səsin üzərinə düşür. Məsələn: şahi`n, Azərbayca`n, azadlı`q, atla`z, epilo`q, kassi`r

Oxumağı davam edin

İntonasiya

Nitqin ahəngi, ritmi, nitqin tempi və ya sürəti, intensivliyi, məntiqi vurğusu, tembri kimi hadisələrin məcmusundan ibarət olan mürəkkəb dil hadisəsi intonasiya adlanir. İntonasiya modallıq bildirir, cümlə üzvlərinin düzgün qruplaşmasını təmin edir, sadə və mürəkkəb cümlələrin, habelə tabelilik və tabesizlik əlaqələrinin şərtləndirilməsinə xidmət edir. Bunlardan əlavə, intonasiya məntiqi vurğunun, ara sözlərin

Oxumağı davam edin

Cümlənin məqsəd və intonasiyaya görə növləri

Cümlənin məqsəd və intonasiyaya görə dörd növə bölünür: nəqli cümlə, sual cümləsi, əmr cümləsi, nida cümlə. Nəqli cümlə Nəgli cümlələrdə müəyyən bir iş, hadisə, əşya və s haqqında məlumat verilir. Məsələn: Yaz gəlir. Əkin işləri başlanır. Sular bulanır və s. Nəqli cemlələr adi intonasiya ilə deyilir. Dilimizdə başqa cümlə növlərinə

Oxumağı davam edin

Digər durğu işarələri, tire, iki nöqtə, nida və s.

Azərbaycan dilinin digər durğu işarələri bunlardır: Tire, iki nöqtə, nöqtəli vergül, mötərizə, nida, sual, dırnaqlar. Tire Əlavələr də aid olduğu cümlə üzvündən tire ilə ayrılır: O, məhəbbət şairini – Füzulini dəlicəsinə sevir. Əlavə cümlənin hər iki tərəfində tire qoyulur: Bir gün – o günü mən həsrətlə gözləmişdim – arzularım çin

Oxumağı davam edin

Durğu işarələri, nöqtə və vergül

Durğu işarələri şifahi nitqdə səsin intonasiyasını; yüksəlib-alçalmasını, fasiləni və s. yazıda əks etdirən işarələrə deyilir. Yazıda aşağıdakı durğu işarələrindən istifadə edilir: nöqtə, nöqtəli vergül, iki nöqtə, sual işarəsi, nida işarəsi, mötərizə, dırnaqlar. Facebook Comments

Oxumağı davam edin