Tərkiblərin cümlədə rolu

Tərkiblər cümlədə bütövlükdə bir sintaktik suala cavab verir  və cümlənin bir mürəkkəb üzvü olur. Tərkiblərin cümlədəki rolu isə onların əsas tərəflərinin cümlədəki vəzifəsi kimidir. Yəni məsdər tərkibləri cümlədə daha çox mübtədatamamlıq; feili sifət tərkibləri daha çox təyin; feili bağlama tərkibləri isə zərflik olur. Məsələn:
1. Vətəni gözbəbəyi kimi qorumaq (nə?) hər bir əsgərin borcudur.

2. O, xalq mahnılarına qulaq asmağı (nəyi?) xoşlayır.
3. Yarışda birinci yeri tutan (hansı?) şagirdlərə mükafat verdilər.
4. Arxeoloqlar suyun altında qalmış (hansı?) insan məskənləri aşkara çıxardılar.
5. Ana evdən çıxmaq istəyəndə (nə zaman?) qapı döyüldü.
6. Uşaq heç kimdən çəkinmədən (necə?) bildiklərini dedi.

Yuxarıdakı 1-ci və 2-ci cümlələrdə işlənmiş məsdər tərkibləri mübtədatamamlıq, 3-cü və 4-cü cümlələrdəki feili sifət tərkibləri təyin, son iki cümlədə işlənmiş feili bağlama tərkibləri isə zərflikdir.

Facebook Comments

Şərh yazın

Your email address will not be published. Required fields are marked *