Ahəng qanunu

Ahəng qanunu dilimizin əsas fonetik qanunudur. Sözdə qalın və ya incə saitlərin ahənginə, bir-birini izləməsinə ahəng qanunu deyilir. Ahəmg qanununa görə söz qalın saitli heca ilə başlayırsa, sonrakı hecalar da qalın saitli olur. Məsələn: ma-raq-lı-dır. Eyni hal incə saitlə başlanan sözlərə də aiddir. Məsələn: də-niz-çi-lər. Əsl Azərbaycan sözləri ahəng qanununa

Continue reading »

Qoşasaitli sözlərin yazılışı

Dilimizdə bəzi sözlər var ki, onlarda iki sait səsi ifadə edən hərflər yanaşı gəlir. Belə sözlər qoşasaitli sözlər adlanır. Bu tipli sözlərdəki sait qoşalığı ya iki eyni saitdən, ya da iki müxtəlif saitdən ibarət olur. Bu səbəbdən sözlərdəki sait qoşalığının iki növü fərqləndirilir. 1. Eyni sait qoşalığı 2. Müxtəlif sait

Continue reading »

Qaşasamitli sözlərin yazılışı və tələffüzü

Eynicinsli qoşa kk, pp və tt hərfləri ilə yazılan sözlərdə ikinci kar samit onun cingiltili qarşılığı kimi tələffüz olunur. Məsəslən: səkkiz – səkgiz, murəkkəb – mürəkgəb, tappıltı – tapbıltı, hoppanmaq – hopbanmaq, əlbəttə – əlbətdə və s. Eynicinsli qoşa qq hərfləri ilə yazılan sözlərdə birinci cingiltili samit onun kar qarşılığı

Continue reading »

Vurğu

Azərbaycan dilində vurğunun uç növü vardır: heca vurğusu, məntiqi vurğusu (söz vurğusu), həyəcanlı vurğusu. Sözdə hecalardan birinin o birinə nisbətən daha qüvvətlə deyilməsi heca vurğusu adlanır. Üzərinə vurgu düşən heca vurğulu heca adlanır. Dilimizdəki sözlərin çoxunda vurğu son hecadakı sait səsin üzərinə düşür. Məsələn: şahi`n, Azərbayca`n, azadlı`q, atla`z, epilo`q, kassi`r

Continue reading »

İntonasiya

Nitqin ahəngi, ritmi, nitqin tempi və ya sürəti, intensivliyi, məntiqi vurğusu, tembri kimi hadisələrin məcmusundan ibarət olan mürəkkəb dil hadisəsi intonasiya adlanir. İntonasiya modallıq bildirir, cümlə üzvlərinin düzgün qruplaşmasını təmin edir, sadə və mürəkkəb cümlələrin, habelə tabelilik və tabesizlik əlaqələrinin şərtləndirilməsinə xidmət edir. Bunlardan əlavə, intonasiya məntiqi vurğunun, ara sözlərin

Continue reading »

Cümlənin məqsəd və intonasiyaya görə növləri

Cümlənin məqsəd və intonasiyaya görə dörd növə bölünür: nəqli cümlə, sual cümləsi, əmr cümləsi, nida cümlə. Nəqli cümlə Nəgli cümlələrdə müəyyən bir iş, hadisə, əşya və s haqqında məlumat verilir. Məsələn: Yaz gəlir. Əkin işləri başlanır. Sular bulanır və s. Nəqli cemlələr adi intonasiya ilə deyilir. Dilimizdə başqa cümlə növlərinə

Continue reading »